Det er ikkje farleg

Ikkje ein gong når du sett augene i han og fortel han korleis han ødela dei åra i livet ditt som skulle vere dei vakraste og du tenkjer at du må vere galen som gjer dette, som konfronterar ein overgripar med røynda, som ikkje let han unnsleppe. Det er jo ikkje sånn ein skal gjere. Du skal helst gløyme, ikkje risse i gjengrodde sår, ikkje bryte opp stemninga og skape kvalme.

Men så gjer du det allikevel.

Det er ikkje farleg når du sei i frå om at du faktisk ikkje finn deg i å bli behandla som drit på arbeidsplassen din berre fordi du er dame. At det ikkje er greitt å kommentere kroppen din og puppestorleiken din eller sexvanane dine. Det er faktisk heilt greitt å bli forbanna. Det er faktisk forbanna tøft å sei i frå til den det gjeld om akkurat det, og du følar deg kanhende bittebitteliten når du sei at grunnen til at du har ein dårleg dag er fordi han du trudde var ein god kamerat behandla deg som drit. Kanskje vert han sint og det vert dårleg stemning ei stund, men du må ikkje finne deg i det. Jo meir du finn deg i jo meir flyttar grensene seg og jo meir grensene flyttar seg jo meir kontroll over eigen kropp og sjølvbilde gjev du frå deg. Du sei ifrå, ikkje berre for deg sjølv, men også for alle dei som kjem etter deg. Kanskje han tenkjer seg om to gong før han opnar kjeften neste gong, og det er faktisk din fortjeneste.

Det er ikkje farleg å sei nei. Å trekke seg i siste liten. Kanskje han vert sint og irritert og kanskje må du sove åleine, men du kan spørre han om han er ein sånn som har sex med folk som ikkje vil det. Eit superenkelt, pedagogisk triks. Sjølvsagt er han ikkje det. Ikkje ha sex viss du ikkje vil, kven faen vil ligge med nokon som ikkje har lyst, og kven vil ha dårleg sex? Ingen. Sett dine eigne grenser, ingen gjer det for deg.

 

Det er ikkje farleg å sei frå om at du er forelska. Eller om at du var misnøgd med maten du fekk på restaurant. Eller at ho eine venninna di ikkje alltid er like kul mot deg. Eller at du syns kjærasten din er litt for dårleg til å rydde etter seg. Eller viss du er misnøgd med klippen ho søte frisøren gav deg. Det er ikkje farleg å sei i frå. Det er faktisk kjempelurt nokon gong å berre snakke om det. Berre sei det.

 

Om ei veke reiser eg til USA og blir vekke ein måned. Eg gledar meg voldsomt! Her er ein søt sang heilt til slutt for å lette på stemninga:

Chef Lunemann ordnar opp

Dette er ikkje ein morosam videoblogg om matlaging (sjølv om det hadde vore artig) eller ein fotoblogg kor eg har teke bilete av muffinsane eller makronane (eller kva det no er bloggarar et) frå alle moglege vinklar med “dødslette oppskrifter” som ingen forstår. Det det ER er noko av det enklaste og beste i verda eg skal skryte av å kunne lage. Nemleg potetmos. Potetmos? Ja. Angiveleg det kvite pulveret du finn i Maggi-hylla på butikken, som saman med vatn eller mjølk vert ei gråbleik masse du kan dyppe dei natriumnitrittbefengte pølsene dine i. Ikkje for å gje deg dårleg samvit, altså, om du er ein sånn som faktisk et pølse og mos etter fylte 15. Det er berre det at ordentleg potetmos er så latterleg enkelt å lage at det ville vere ei skam for folkeopplysninga (eg er veldig FOR folkeopplysning skal eg seie deg) om eg ikkje la ut mi heilt naturlege, deilige og ikkje garantert klumpefrie potetmosoppskrift her på bloggen. Oppskrifta gjev kulturelitistar (fysj! Pølse og mos? Jei vil ha sushi!), grandiskongar (dættæ tar for lang tid, kor e rædbullæn min?) og vanlege dødelege (eh…er ikkje heimelagd potetmos veldig vanskeleg å lage?) til å robbe potetkorga på Rema og til å hamstre pølser for fleire år framover. Potetmos vert klasse, på den fine måten, når du berre veit kva du skal gjere. Det du skal gjere, er:

1. Ta litt potet. Omtrent dobbelt så mykje som du trur du hadde ete dersom den berre skulle kokast.

2. Skrell, skyll og skjær poteten i små bitar. Det gjer at han kokar fortare!

3. Kok poteten i akkurat nok vatn. Du treng ikkje salt. Når han har bobla ei stund kan du stikke ein gaffel i han og sjekke om det er mørt. Er han det så er det ferdig.

4. Medan poteten kokar kan du a)sjekke facebook, b)steike pølser på låg varme eller c)twitre om kor kul du er som lagar potetmos frå grunnen.

5. Hell av vatn, mos poteten med ein gaffel/potetmosar.

6. Putt oppi ein ganske stor smør- eller margarinklatt, ein skvett mjølk (ikkje for mykje) og smak til med salt. Rør rundt med ein visp. Jo meir du vispar, jo luftigare vert mosen.

7. Ferdig!

Det beste argumentet for å lage potetmos på ordentleg er jo sjølvsagt at alle menneske bør gjere gode ting mot seg sjølv. Då tenkjer eg ikkje på å lese dameblad eller å skrubbe huden din med dritt som uansett ikkje funkar, eller å drikke whisky kvar dag, men å ete potetmos som er heilt fri for e-stoffar og anna drit er bra. Du slepp teit posemosemballasje, det er billigare i lengda og smakar så sjukt mykje betre. Og du treng ikkje å ha pølser til. Sånn. God middag!

Heartworn highways

 

Waitin’ ’round to die

Sometimes I don’t know where this dirty road is taking me
Sometimes I can’t even see the reason why
I guess I keep on gamblin’, lots of booze and lots of ramblin’
It’s easier than just a-waitin’ ’round to die

One-time friends I had a ma, I even had a pa
He beat her with a belt once cause she cried
She told him to take care of me, she headed down to Tennessee
It’s easier than just a-waitin’ ’round to die

I came of age and found a girl in a Tuscaloosa bar
She cleaned me out and hit it on the sly
I tried to kill the pain, I bought some wine and hopped a train
Seemed easier than just a-waitin’ ’round to die

A friend said he knew where some easy money was
We robbed a man and brother did we fly
The posse caught up with me, drug me back to Muskogee
It’s two long years, just a-waitin’ ’round to die

Now I’m out of prison, I got me a friend at last
He don’t steal or cheat or drink or lie
His name’s codeine, he’s the nicest thing I’ve seen
Together we’re gonna wait around and die

 

 

LA Freeway

Pack up all your dishes.
Make note of all good wishes.
Say goodbye to the landlord for me.
That son of a bitch has always bored me.
Throw out them LA papers
And that moldy box of vanilla wafers.
Adios to all this concrete.
Gonna get me some dirt road back street

Chorus
If I can just get off of this LA freeway
Without getting killed or caught
I’d be down that road in a cloud of smoke
For some land that I ain’t bought bought bought

Here’s to you old skinny Dennis
Only one I think I will miss
I can hear that old bass singing
Sweet and low like a gift you’re bringin’
Play it for me just one more time now
Got to give it all we can now
I beleive everything your saying
Just keep on, keep on playing

Chorus
If I can just get off of this LA freeway
Without getting killed or caught
I’d be down that road in a cloud of smoke
For some land that I ain’t bought bought bought
And you put the pink card in the mailbox
Leave the key in the old front door lock
They will find it likely as not
I’m sure there’s somethin’ we have forgot
Oh Susanna, don’t you cry, babe
Love’s a gift that’s surely handmade
We’ve got something to believe in
Dontcha’ think it’s time we’re leavin’

Frå filmen Heartworn Highways, 1975. Han gamle mannen som griner i den fyrste låta er The Walking Blacksmith, eller Uncle Seymour Washington. Kva vert heartworn på norsk? Hjarteslitt?

Eg vil vere der

Bak eit stort skrivebord i ei varm stove. På pulten er det ei lydlaus datamaskin utan internettilgong og ein kopp kaffi med litt fløyte i. Eg sitt i ein god kontorstol i svart skinn som ikkje gjev meg nakkeondt eller tresmak i ræva. Eg kan sjå ut av vindauget i den andre enden av rommet. Ute snør det sånn som på film, store snøfnugg som ikkje smeltar før til våren. Det er dagsljos og det er tidleg føremiddag. Eg skal ikkje gjere noko anna enn å skrive i heile dag, og eg har ein god omn som gjer at eg slepp å anstrenge meg veldig for å halde liv i flammen. Rommet er varmt og lunt, ljoset utanfrå er vakkert og kvitt, og inni meg er det tusen ord som ventar på å flyte ut på dataskjermen. Eg er avslappa og heilt klar i tanken. Dette vert nok ein fin dag.

 

Skrivesperre/Draumeland

Det er så mange bilete å skrive. Så mange skildringar å gjere. Men ingen førar fram til det som er målet: Ei historie med byrjing, midtdel og slutt. Som lar deg sitte igjen med bankande hjarte. Som gjer at du snappar etter pusten. Med leikande setninger og kvasse formuleringar. Som gjev deg den stemninga du vil ha. Den historia finst ikkje. Ikkje enda. Eg jagar ho kvar gong eg skriv noko, men ho gøymar seg for meg i krikane og krokane eg aldri tek meg tid til å leite i. Eg jagar rastlaust og desperat, men trør berre der eg har gått før.

—

Eg er redd for å oppdage at det ikkje finst nokon kunst, berre pretensiøse formuleringar og useriøsitet. Tenk om det ikkje er dette eg skal få til allikevel.

Men gjev eg opp? Nei. Eg held fram med å skrive til historia kjem fram. Til trådane vert lettare å nøste. Eg ventar på forteljinga mi.

Agnes Ravatn, folkemord og falske augevippe

Overskrifta til dette blogginnlegget er iskaldt berekna. Nøye konstruert. Eg vil faktisk påstå at ho lyg litt. Kva i alle dagar har desse tre tinga til felles? Korleis i alle dagar skal forfattaren klare å sy saman dette? Og no er du jo nøydd til å lese vidare for å forstå det.

Eg får byrja å ro meg i land allereie her, før eg har fått på meg redningsvesten.

Igjen skal det handla om meg sjølv. Meg, eit praktfullt døme på den mykje omtalte Generasjon alvor. Vi likar ikkje å kødde med seriøse ting, seier dei. Vi vi helst vere politisk korrekte og rettvise, seier dei. Jepp, der har du meg. Med mitt politiske engasjement og store hjarte for verdssamfunnet. Eg søv godt om natta, det kan du godt sitere meg på.

Vent litt. Kva ER dette for noko? Noko må vere riv ruskande gale.

Inntil nyleg var eg overbevist om at eg tilhøyrte glasurgenerasjonen. Det er vi som skummar fløyta (viss det er noko igjen) av det foreldra og besteforeldra våre skapte. Velferdsstaten og så vidare. Vi er utakksame, egoistiske, lukkesmedar, har dårleg humor og bleika tenner. Ser ikkje verdien av fellesskapsløysninger og får for lite frisk luft. Det er oss.

Desse to forestillingane om min eigen generasjon skapar jo openbart sjelelege problem djupt inn i dei sosiale medium. Kor skal eg legge inn støyten? Kor går grensene for i-landssyting på facebook? Kor mange statusar om vikarbyrådirektivet kan eg poste i løpet av ein dag?

Du trur dette er vanskeleg. Eventuelt anar du ikkje kva eg snakkar om. Eg har laga eit bilete for å gjere det lettare å forstå. Sjå for deg nokon som skal lage ei deilig kake. Dei har sukkerbrød som naturleg og trygt utgangspunkt, men kakefyllet er fiskefarse. Og kva er då glasuren? Glasuren er ein sjokoladesaus beståande av kakaobønner plukka av grinande småungar i Brasil. Kanskje. Eller kanskje ikkje. Uvissa lever i beste velgåande. Ikkje berre i form av ein kaotisk og uoversiktleg marknad kor kjøpekrafta tel meir enn vit og forstand, men òg i den store og skremmande ironien. Kanskje meiner eg det eg seier. Kanskje ikkje. Kven veit, eigentleg?

Til saman vert denne kaka uspiseleg. Og før du lar deg provosere av denne ilandsproblematikken, hugs på at det er ei kake det er snakk om. Ikkje ein brøddeig, ikkje ein fiskebollemiddag og ikkje frukostblandinga di. Det ER luksusproblem, eg veit det. Men når ein vil skrive. Når ein vil formidle noko i desse tusen sosiale kanalar som finst. Kva ende skal ein byrje i? Kor mykje kan ein vitse før ein plutseleg leflar med folkemord?

Nokon lagar ein blogg med rosa forteikn og bloggar om seg sjølv, interiør og utsjånad. Dei lagar offentlege skuledagbøker, ofte rikt illustrerte. Ofte vert det så einsidig at det er umogleg å halde fokus på innhaldet i meir enn to dagar. Det er som å ete verdas største karamell. Søtt og godt i byrjinga, men etter kvart vert du kvalm og må ut og spy. Heilt normal metafor. Desse bloggane er jo blotta for ironi og sarkasme, og vert difor lett bytte for troll og dei som meiner bloggarane er falske og lite truverdige. Nokon er sikkert det, nokon er for gode til å vere sanne eller berre heilt utrulege.

Sukk. Eg trur eg stoggar der. Eg trur berre eg hoppar rett til det eg eigentleg skulle fram til. Agnes Ravatn, gitt. Ho er på ein måte helten min oppi alt dette. Når eg står fast og ikkje veit kva veg fingrane mine skal springe over tastaturet, då spør eg meg sjølv: What would Agnes do?

Noko for einkvan å ta med seg. Kanskje. Eller kanskje ikkje. Hehe.

Heime/her

Du veit når du er femten år og ukyssa og du går heimover ein laurdagskveld klokka elleve. Det er mørkt og kaldt og du angrar på at du ikkje tok på deg stillongs. Det knasar under føtene dine, det svir i kinna av nordvesten og du kan snu deg rundt og rundt så lenge du vil utan å nokon gong sjå eit anna menneske. Du har verdas største sommarfuglklump i magen og du er så glad og nyfiken og du veit ikkje heilt kva du skal gjere med det. Du er forelska på skikkeleg for fyrste gong og du vonar så inderleg at dette kjem til å gå din veg. Du dansar heimover på sparkeføret og du har lyst til å gaule litt av spenning, og det kan du gjere, for her ute kor du bur er det ingen som kjem til å høyre deg allikevel.

Du går ein lang tur på dei same brøyta vegene og tenkjer og tenkjer og lengtar og lengtar så langt vekk du berre kan. Du er kanskje tretten eller fjorten år og drøymer om noko heilt anna, kanskje blant folk som snakkar eit heilt anna språk og med eit sjølvstende du ikkje ante du nokon gong kom til å føle at var vanskeleg. Snøen knasar under skoa dine og lufta er kald og tørr. Ingen lydar kan høyrast anna enn dei svære tankane dine om verda og framtida og du tenkjer at dette, dette må nokon høyre. Dette er så stort. Ljosa frå glas i hus som det bur folk du kjenner i varmar deg og du skal heim til ditt eige og spyle alle dei svære tankane ned i eit badekarsluk.

Her er det aldri stille. Lydar frå bilar, bussar og nokon som gaular skremmande nære. Latter og høg musikk frå eit ope glas fem etasjar opp. På veg heim passerar du ein røykande gjeng med korte skjørt og spisse sko og du unngår å sjå dei i augene.

Men føret er det same. Den same knasande lyden under skoa dine. Kald og tørr luft som klarnar sinnet uansett kva lydar byen rundt deg lagar. Kva tenkjer du på? Noko stort?

Anti-materialistisk førjulsinnlegg

I dag er det den andre søndagen i advent. Eg har pynta bittelitt til jul og tent litt ljos. Ellers er det lite julestemning her i garden. Eg høyrar berre på julemusikk når det a)er blitt jul eller b)viss eg vert tvungen til det i alskens forretningar. Dessutan er den julemusikken eg høyrar på litt…flau å ta fram i sosiale lag utanfor den næraste familiære kjerna. Det vil øydelegge heile imaget mitt dersom folk fekk vite at eg høyrar på Sputnik for å komme i julestemning. Romjulsdrøm, liksom. Det er mi last. Takk, mamma og pappa.

Men det var ikkje Sjømannsjul på Hawaii dette skulle handle om. Eg tenkte heller, i god anti-kommersiell and, å fortelje kva eg ikkje ynskjer meg til jul. Så slepp du som lesar å føle presset frå denne bloggaren om kva du burde kjøpe meg. Her er mi ikkjeynskjeliste for jula 2011:

1. Dette er sjølvsagt, som alle kan sjå, ein Cowgirl Leather Bible Cover, for alle gudfryktige cowgirls. Eg har ikkje eit behov for å ivareta min imaginære bibel mellom desse mjuke skinnpermene. Kan bestilles, eller helst ikkje, på www.sheplers.com.

 
2.

      

 

 

 

 

 

 

 

Desse typane “kunst” som folk i alle aldre av ein eller annan grunn sett pris på å ha framme til pynt. Eg gjer det ikkje, og kjem aldri til å gjere det heller. Porselensdokker ser jævla creepy ut, mens maleri av gråtande ungar er like fint og underhaldande å sjå på som Skal vi danse.

 

 

 

 

3. “Ein julegåve til ho som har alt”, tenkte du. Og satsa dine siste kroner på å sjarmere meg med eit årsabonnement på Kvinner og klær eller Det Nye. Idiot, seier eg. Ikkje gjer det! Eg hatar dameblader! Ikkje berre er dei fylte til randen av hjernedaudt stoff om klede, sko og sminke (beklagar, eg klarar ikkje å se gleden i å ha det som hobby). Eg les sånne ting på venterommet til legen min, og då er det greitt, for når eg sitt der er eg sjuk.

 

4. Julepynt. Med mindre du er maks. 12 år gammal og har laga han sjølv. Då er det greitt.

 

Oi oi oi. Dette vart jo i overkant negativt, oppdaga eg no. Eg gler meg til jul altså. Men eg kjem berre til å kjøpe ein julepresang i år, og det er til ei eg kjenner på sju år. Resten av mine næraste får klemmar og småkleine julekort kor det står svart på kvitt at eg er glad i dei og kanskje eit hjarte på facebook. Det må vel vere nok? Kva trur du?

Seriøøøøøøst?!

Av overskrifta til dette blogginnlegget så kan du kanskje bli villeda til å tru at det skal handle om noko halvseriøst teit noko. Men eg er faktisk ganske oppgitt og frustrert over denne saka. Eg er utruleg skuffa over Arbeidarpartiet. Skuffa, og faktisk bittelitt overraska. For dei av dykk som kjenner meg som den raddisen eg faktisk er, så er det kanskje litt spesielt at eg ER overraska. AP, partiet vi på venstresida elskar å hate. Dei vi aldri veit kor vi har. Partiet som kan snakke varmt om solidaritet og rettferdighet, og allikevel røyste for anbodsutsetting og krig i Afghanistan. Jaja, eg skal slutte der. Grunnen til at eg er overraska i dette tilfellet, er fordi eg har jobba ilag med gode kameratar i fagrørsla MOT nettopp dette resultatet. Gode fagforeningskameratar som aldri ville røysta på partiet som eg representerar. Som ikkje trur på revolusjon eller på eit anna samfunn. Men som trur på sosialdemokratiske verdiar og på den norske modellen.

Dei om det. Vi kjempa for at regjeringa skulle nytte reservasjonsretten mot vikarbyrådirektivet på Fellesforbundet sitt landsmøte i oktober. Vi vann. Handel og kontorfolka kjempa for det samme. Dei vann óg. På laget har vi også Fagforbundet og El og It-forbundet. Til saman er dette jævla mange folk. Ikkje alle er samde med meg i alt eg står for politisk, men ein ting kan vi einast om:

Vikarbyrådirektivet er ikkje bra for arbeidsfolk!

1. Dette direktivet er laga av byråkratane og lobbyistane i EU for å gjere det enklare for arbeidsgjevarane i EU-landa å utnytte arbeidskraft billigst mogleg. Det å jamnstille vikarbyråa med “vanlege” bedriftar vil ikkje naudsynleg gjere det betre å vere tilsett i eit vikarbyrå, slik enkelte hevdar – det vil heller gjere det til reglen i staden for unntaket. Kva vil det gjere med kvaliteten på fagopplæringa, til dømes, dersom alle som er lærlingar skal gå på midlertidige tilsettingar?

2. Vikarbyrå er noko drit. I eit vanleg firma med ein sjef og tilsette er det sjølvsagt utbytting av arbeidskraft. I eit vikarbyrå som leiger ut arbeidskraft til nokon andre er reknestykket litt annleis. Eigarane av vikarbyrået er eit fordyrande mellomledd som også skal ta ut profitt på arbeidet du gjer som vikar. Dei skapar ingen verdiar.

3. Vikarbyrå er, som sagt, noko drit. Det å gjere midlertidige tilsettingar til normen gjer at vi får eit meir utrygt arbeidsliv beståande av folk som ikkje veit kva jobb dei har å gå til neste veke eller neste år. Folk som ikkje får lån til å kjøpe seg bustad eller bil fordi dei ikkje har ei fast lønn. Ei svekka fagopplæring kor lærlingar vert sendt ut i eit uforutsigbart arbeidsliv. Eit arbeidsliv kor felles goder kjempa fram gjennom tariffavtalar plutseleg ikkje tyder noko lenger. Eit arbeidsliv som liknar på det vi hadde i Noreg for omlag 100 år sidan – når ein og ein arbeidar stod med lua i handa og “forhandla” løn med sjefen. Jobbar du for eit vikarbyrå i dag, og uttrykkar misnøye med situasjonen der du er satt i arbeid, så kan jo berre vikarbyrået la vere å sette deg opp på fleire oppdrag. Vips, så har dei kvitta seg med nok ein slitsom oppviglar.

4. Vikarbyrået er ein hån mot dei hardt opparbeida rettane vi har klart å kjempe fram i Noreg i løpet av dei siste 100 åra.
Det er ein hån mot dei faste tilsettingane som er bærebjelka i det trygge arbeidslivet vi har i dette landet. EU vart ikkje skipa fordi nokon i Europa ville beskytte arbeidarane sine rettar og skape trygge vilkår for folk. EU sine prinsipp byggjar på fridom for dei som tenar pengar på andre sitt arbeid, på kapitalistane og rikingane sine behov. Vikarbyrådirektivet er ikkje noko nytt som vil gjere det betre for arbeidarar i Noreg.

 

Eg nektar å tru at dei kameratane eg har i AP, dei eg har kjempa side om side med, for å få forbund etter forbund i LO til å vere for å bruke reservasjonsretten, trur at Jensemann & co ikkje veit kva verdiar EU står for. Dette direktivet er ikkje noko unntak. Dette er ei så stor sak kor omtrent heile fagrørsla i Noreg står samla. På Fellesforbundet sitt landsmøte var det to personar som snakka imot bruk av reservasjonsretten. Dei to var statsministeren og forbundsleiaren. Viss dei to skal få definere framtida til heile det norske arbeidslivet berre fordi nokon er meir opptekne av sine eigne maktposisjonar enn av arbeidsfolk sine rettar – då må mine kameratar i AP opne augene og sjå seg om. No er det på tide. Kva side står de på?

 

Stjernesludd

Stjernesludd. Eg lovte meg sjølv så mykje i år. Ingenting blei som eg trudde. Eg har aldri hatt eit år kor eg har lengta, sakna, elska, drøymt eller grått sånn som eg har gjort i år. Eg har følt meg så makteslaus, åleine og rådvill.

Men eg har heller aldri hatt eit år kor eg har følt meg så tøff, så trygg eller så velformulert. Eg har glitra. Eg har brutt grenser. Sett meg sjølv utanifrå og tenkt at det der, det er bra. Vore nøgd.

Neste år er heilt blankt. Eg finn nok på noko.

Forresten så har eg pussa opp bloggen: